Kalkhennep

En toen was het zover – de week van de kalkhennep. Dit was al maandenlang onze horizon en deadline. En het wás geweldig, opwindend, afmattend en verbijsterend om te zien hoeveel werk je in één week met een groep enthousiaste mensen kunt verzetten!

Bekisting al van tevoren aangebracht… klaar voor de start!
De vaste bekisting aan de buitenkant
Met de gehuurde mobiele badkamer
Close-up van de klosjes… dit verdwijnt straks allemaal in de kalkhennep
Joris pakt de mooie eiken balken in, om te voorkomen dat ze onder de kalk komen te zitten.
En dan begint het…
De meeste mensen waren de avond tevoren al aangekomen. Iedereen verwachtingsvol aan het ontbijt. De voorgevel is hier nog helemaal open.

Morris van Ecobouw Salland komt met de steigers aan
Geertje, Joris, Marjolijn, Maarten
Iedereen staat klaar voor de uitleg van Rens (Marjolijn, Bart, Sytske, Jasper, Marthe, Wilma, Willemien)
Rens geeft uitleg over de kalkhennep
“Het moeten bloemkooltjes worden”
Uitleg over het storten en aanstampen
Marthe, Geertje, Wilma, Bart, Frank, Morris, Sytske, Maarten
Jasper, Sytske en Frank aan het werk!
En na de eerste koffiepauze kan de bekisting al omhoog! Daar verschijnen de muren!
En dan ga je wat hoger weer verder met stampen
IJsbrand bij de mixer
Marthe verzette onvoorstelbaar veel werk. Tja, ze is nog een paar jaar jonger dan wij 😉
Morris, Rens en Joris verplaatsen telkens de schuifbekisting
Je komt aardig onder de kalk te zitten
Wilma, Willemien en Bart zorgen voor de catering en huishoudelijke ondersteuning , heel erg belangrijk!
Marthe en Sytske
“Nieuw spul!”
Stampen
Zeer stimulerend om te zien hoe snel je omhoog werkt
En dan gaan ook aan de buitenkant de eerste platen weer van de muur af!
Marjolijn en Marthe
Wilma aan de mixer
Het erf vol auto’s, busjes en tenten
Iedereen zéér moe maar voldaan na de eerste werkdag
Jammer dat het weer niet zo meezit. Maar in het huis wapperen de handdoeken lekker droog.
Op dag 2 neemt Wilma de mixer over van IJsbrand

Hoe hoger we komen, hoe lastiger het aanstampen wordt. Nelleke krijgt een knik in de nek.
Marjolijn
Uit de geïmproviseerde keuken in de schuur komt een stroom koffie, thee, taarten, koekjes, salades, brood en andere heerlijkheden
Demo van de mannen van Ecobouw Salland hoe het laatste stukje moet worden afgewerkt: horizontaal aanstampen met een schuifluikje
Marthe en Nelleke
Jasper, Marjolijn en de lastige hoekjes
Vooral achter de schoren van de gebinten is het lastig aanstampen
Aska vindt het énig, zo’n grote groep. Lekker vrijen met iedereen in de pauzes.
En dan is er zomaar een hoek klaar!
Natuurlijk had ik eigenlijk een filmpje moeten maken, om de mierenhoopachtige activiteit vast te leggen. Maar dat bedenk je te laat…
Binnen wordt gestampt, buiten wordt gemixed, er lopen kruiwagens af en aan met vers gemixte kalkhennep. De mannen van Ecobouw Salland zagen het spaanplaat op maat voor de lastige randjes En regelmatig klinkt de kreet “NIEUW SPUL!”

Bart claimt dat hij dit niet kan. Maar aan het eind bleek uiteraard dat dit stukje muur het meest vastgestampt is van het hele huis.
Frank (die helemaal uit Duitsland is gekomen om te helpen bouwen)
Maarten
Marjolijn

Dag 3!

Zoë, Marjolijn, Sarah, Amanda, Maarten, Frank, Bart.
Marcelle en Amanda hebben de tweede helft van de week de catering voor hun rekening genomen. Dat is zeker voor herhaling vatbaar! 🙂
Frank aan de mixer
Bij de voorgevel zit de vaste bekisting aan de binnenkant en de schuifbekisting aan de buitenkant. Van buitenaf werken dus. Prima, tot het ging regenen.
Maarten en Zoë
En zo ziet het er dan uit, het aanstampen in de lastige bovenhoekjes

Netjes aanstampen
Van binnen wordt het huis steeds ruimer, naarmate de pakken kalkhennep verdwijnen

Helaas zit het weer niet mee. Op donderdag hoosbuien. Ik ontdek dat kalk + hennep + natte mouwen enorm irriterend is voor de huid.
Rens houdt steeds in de gaten hoe de werkverdeling optimaal is.
Nathalie en Sarah
Nathalie
Sarah
Dag 4: Barbara en Marjolein repareren de stukjes waar na het verwijderen van de bekisting blijkt dat het toch te lastig was de kalkhennep goed aan te stampen
Vooral die bovenste randjes…
Simkje
Alvast een begin met het ‘kaleien’: een heel dun stuclaagje aanbrengen om de kalkhennep helemaal winddicht te maken.
En dan zit je zomaar in een huis!

Hout!

Heb je het al superdruk, lees je opeens in de krant dat er drie eiken gekapt gaan worden in het dorp. Nu hebben we nog steeds enigszins een trauma van de 12 grote eiken die hier een steenworp verderop geveld werden – en in mootjes gehakt om in de kachel te verdwijnen. Terwijl ons gebint van geïmporteerd hout gemaakt moest worden! Dat kan duurzamer!

Dus er op af. Gelukkig stonden Henk en Rita er positief tegenover om het hout als bouwhout aan ons te verkopen. Alleen bleek dat al twee dagen later (vandaag dus) de bomen geveld gingen worden!

Wel, het had weer heel veel voeten in de aarde (onvoldoende ruimte om de bomen in hun geheel te vellen, maar vanwege processierupsen kon er eigenlijk niet in geklommen worden om van bovenaf stukken eruit te zagen) maar uiteindelijk hebben de bomenmannen het toch voor elkaar gekregen. En ze waren best bereid om het in ‘zo groot mogelijke’ stukken te zagen.

Met zwaar eiken op de platte kar kostte ook nog wat moeite (en een ongeluk) maar met hulp van Edwin en Wim (die met wat zwaarder materieel kwamen) kregen we uiteindelijk het hout op het terrein.

Daar ligt onze trap! En een pergola, vensterbanken en wie weet wat nog meer…

Droogte – het derde jaar

We lijken precies te zijn verhuisd op het moment dat de klimaatverandering ongenadig toesloeg. In 2018 en 2019 was het verbijsterend droog – en nu weer.

Van half maart tot begin juni is er nauwelijks een spat regen gevallen, terwijl de zon volop scheen en het veel waaide. En daardoor zag half mei het land er al uit alsof het augustus was – flets en verdroogd in plaats van groen en sappig.

Dat zorgt voor veel extra werk. Extra opletten of de schapen en de kippen wel voldoende water hebben. De schapen moeten om de haverklap verplaatst, omdat ze het gras in een paar dagen op hebben. En het gras groeit niet bij – het staat helemaal stil! De moestuin, die intussen behoorlijk groot is, moet permanent bewaterd worden. Door de droogte zijn de planten ook gevoeliger voor luis en andere plagen.

Ook de bomen hebben het moeilijk. In 2018 heeft Landschapsbeheer Friesland een rij eiken langs onze sloot geplant. Door de droge zomer van 2019 was er veel uitval. Ondanks dat ik eindeloos water heb gegeven. Maar dat is omslachtig: IBC-containers met water vullen, op de platte kar achter de trekker naar de bomen rijden, een slang van de watercontainer bij een boom leggen en dan ieder half uur weer naar de kar sjokken om de slang en / of de trekker te verplaatsen. De verste boom is 200 m weg, dus al met al leg je dan heel wat afstand af. En toch ging er heel veel dood.

Afgelopen winter is de rij ‘ingeboet’ met winterlindes. Maar met zo’n voorjaar als dit jaar hebben die ook geen beste start. Ze laten nauwelijks een blaadje zien.

Uiteindelijk heb ik maar een watergeefsysteem aangelegd: een tyleenslang langs de bomen, met bij elke boom een slangetje met een druppelaar. Het lijkt te werken, al moet ik er regelmatig langs lopen om te kijken of de druppelaars niet verstopt zijn (er zit nogal wat zand in het water uit onze grondwaterpomp).

De jonge boompjes die ik afgelopen winter heb geplant zijn stuk voor stuk dood. Ik geef het op – heb nu geen tijd om weert eindeloos met de trekker rond te rijden om water te geven.

De grote stukken weiland zijn ook dor en droog. Geen gras voor de schapen – en ook geen schaduw. Ik ben aan het zinnen op een ontwerp met oost-west lopende boomsingels dwars over het land, zodat er wat schaduw is voor de schapen. En hopelijk houden de bomen ook wat meer vocht vast in de grond. Om die jonge aanplant dan wèl te laten aanslaan heb ik al een hele set bewateringsbuizen van een voormalig tuinbouwbedrijf gekregen. Dat wordt een project voor komend najaar!

Begin juni was er nergens gras-met-schaduw meer en stonden de schapen te schreeuwen van de honger. Ik moest ze bijvoeren met boombladeren!

Nu heb ik voor de weilanden-zonder-schaduw hokjes getimmerd van de oude aardappelkratten waarin de dakpannen geleverd werden. Pallet er tegenaan van sloophout, op hun kant gekieperd en voilá, een stukje met-de-tractor-verplaatsbare schaduw. Ze lijken voldoende schurkend-schaap-proof. Voor het najaar ook maar een dakje erop maken, dan helpen ze ook tegen de regen.

Intussen is er wel een paar mm regen gevallen (twee keer ongeveer 3 mm). Dat geeft alweer een iets frissere aanblik aan de hof, het gras wordt weer groen. Maar het is nog niet genoeg. Zolang de temperatuur onder de 25 graden blijft gaat het nèt, maar volgende week is er weer warmer weer voorspeld. Ik houd mijn hart vast.

In bijna heel Nederland hebben de zware buien voor verlichting van de droogte gezorgd. Behalve….

En daarbij is iets eigenaardigs aan de hand: als er een hele lijn met zware buien aankomt, splitst die steevast vlàk voor De Hoeve. De omliggende dorpen krijgen bakken met water en wij zitten in een smalle corridor waar het hooguit een beetje spettert. Of de wind nu uit het westen, zuiden, noorden of oosten komt. Het valt niet alleen mij op, vele dorpsgenoten hebben me op dit fenomeen gewezen.

Precies op het moment dat ik dit schrijf trekt er weer een onweersbui ten zuiden van ons langs. Dorpsgenote Hielke Strampel maakte er bovenstaande mooie foto van. Maar nog mooier was het geweest als het over ons heen was gekomen. Helaas bleef het weer bij een paar spetters.

In ‘The Hitchhikers’ Guide to the Galaxy’ beschrijft Douglas Adams een vrachtwagenchauffeur die zonder dat hij het zelf weet een regengod is.

“And as he drove on, the rainclouds dragged down the sky after him for, though he did not know it, RobMcKenna was a Rain God. All he knew was that his working days were miserable and he had a succession of lousy holidays. All the clouds knew was that they loved him and wanted to be near him, cherish him, and to water him. ”

Zouden we ook zo iemand in De Hoeve hebben, maar dan andersom? Iemand bij wie de regenwolken juist uit de buurt willen blijven? Blijkbaar alleen ’s zomers, want ’s winters kan het hier maandenlang regenen. Hmmm. Op een bevolking van nauwelijks meer dan 400 zielen moet na te gaan zijn wie dat is… 😉

Voorbereidingen kalkhennep

In de week van 29 juni t/m 4 juli wordt de kalkhennep in onze muren gestort. Dat is een belangrijke mijlpaal om naartoe te werken. Sterker nog, op dit moment is het even onze volledige horizon. Want natuurlijk moet er nog van alles gebeuren voor het zover is.

Om te beginnen het houtskelet. Joris heeft daar de afgelopen weken iedere vrije minuut aan besteed. Het voelt direct als een huis!

Dan de afwerking van de fundering en de baksteen muurtjes die de overgang tussen fundering en kalkhennep vormen. Die laten we maken, want we zijn allebei niet zo heel sterk in metselen. We hebben wel zelf heel zorgvuldig het EPDM folie aangebracht. We twijfelden over het afsluiten van het schuimbeton met folie, omdat waterdicht twee kanten uit werkt: er kan geen water meer ín het schuimbeton lopen, maar als het er in zit kan het er door de EPDM ook niet meer uit. Maar dankzij de droogte heeft het schuimbeton daaronder nog lang kunnen opdrogen, ook omdat er nog steeds een sleuf rondom de fundering liep waar we de bekisting hebben weggehaald. Nu is het aan de bovenkant waterdicht. Optrekkend grondwater verwachten we niet, daarvoor zitten we te hoog en zit het grondwater te diep. Bovendien zit aan de onderkant van het schuimbeton natuurlijk nog het plastic van het storten.

De onderste laag van de baksteen muurtjes is uitgevoerd in kalkzandsteen. Toen dat eenmaal lag hebben we een shovel gehuurd om eíndelijk die sleuf rondom dicht te maken. Wat een verademing dat we niet meer over dat ravijn heen hoeven te stappen! Het erf ziet er ook direct ruimer uit.

Daarna heeft Joris weer dagenlang staan zagen. Nu ruim 300 klosjes, waartegen de bekisting voor de kalkhennep wordt bevestigd. Ze zijn heel ambachtelijk gemaakt, met een schuine onderkant zodat het straks makkelijker is om de kalkhennep er omheen aan te duwen.

Intussen metselt de metselaar de baksteen muurtjes. En dát geeft een verschil in aanblik!

Zelf ben ik druk met de organisatorische voorbereiding van de kalkhennepweek. Er hebben heel veel mensen zich aangemeld om te komen helpen. Superfijn, maar het vergt natuurlijk de nodige organisatie om alles op rolletjes (en corona-proof!) te laten verlopen. Er is een mobiele badkamer besteld, het avondeten is geregeld en ik heb een hele dag lopen maaien met een gehuurde ‘ruigtemaaier’ om het kniehoge verdroogde gras een beetje weg te krijgen zodat mensen hun tent kunnen neerzetten.

(We hebben nog steeds zelf geen maaier omdat we nog niet hebben besloten wat voor type nu het handigst is voor ons. Eigenlijk willen we verschillende stukken gras op verschillende manieren onderhouden en het liefst wil je natuurlijk één machine die alles kan. Maar dat loopt flink in de papieren…)

En natuurlijk heeft de moestuin aandacht nodig. En water! In heel Nederland schijnt het geregend te hebben, behalve in De Hoeve! En de schapen ook, om maar niet te spreken van alle melk die ze geven… maar dat worden aparte blogjes.


Maar het wordt móói…!